“`html
آمبولی ریوی چیست؟
- «آمبولی ریوی» به انسداد یکی از رگهای خون در ریه گفته میشود. در بیشتر موارد، این انسداد به دلیل یک لخته خون است که از پاها آمده و به سمت ریه حرکت کرده است. این لخته میتواند جریان خون را به ریهها مسدود کرده و خطراتی برای زندگی فرد ایجاد کند.
- کلمه «آمبولی» به معنای انسداد یک رگ خون به وسیله یک جسم متحرک است. این جسم معمولاً یک لخته خون است که در اثر کند شدن جریان خون یا تغییراتی در خون ایجاد میشود. اما برخی اوقات ممکن است یک توده چربی (معمولا ناشی از شکستگی استخوان)، یک حباب هوا، تکهای از یک تومور، یا گروهی از باکتریها باشد.
- این جسم متحرک وارد یک رگ خونی در ریه میشود و مانع جریان خون میگردد. بیشتر آمبولیها از لختههای خون و همچنین از رگهای پایینی و لگن سرچشمه میگیرند.
- ترومبوز ورید عمقی به معنای تشکیل لخته خون در داخل یک رگ عمیق است که میتواند باعث کاهش یا مسدود شدن جریان خون شود و پس از رها شدن به ریهها برود – این حالت همان آمبولی ریه است.
- این آمبولیها ممکن است از دیوارههای قلب نیز به وجود بیایند. رگهای خون این لختهها را به سمت سمت راست قلب برده و بعد به ریهها میفرستند.
آمبولی چگونه ایجاد میشود؟
- زمانی که یک لخته خون از محل خود جدا شده و در خون حرکت کند، به نام آمبولی شناخته میشود. این آمبولی میتواند به مغز، ریه، قلب یا دیگر قسمتهای بدن برود و مشکلات جدی ایجاد کند.
- آمبولی میتواند در هر شریانی اتفاق بیفتد، اما ریهها به دلیل اینکه تمام خون بدن از آنها عبور میکند، بیشتر در معرض این مشکل هستند. رگهایی که خون را به ریه میرسانند به عروق بسیار ریزی به نام مویرگها تبدیل میشوند.
- این مویرگها در کنار کیسههای هوایی قرار دارند تا دیاکسید کربن را از خون بگیرند و اکسیژن را به خون منتقل کنند.
- زمانی که لختهها به این مویرگها میرسند، نمیتوانند از آنها عبور کرده و بر این اساس مسیر جریان خون را مسدود میکنند.
- اگر این انسداد کم و در چند مویرگ باشد، مشکلی ایجاد نمیکند. بدن انسان میتواند لختهها را با کمک مواد خاصی حل کند و مسیر خون را بازگرداند.
- اما اگر انسداد شدید باشد، خون نمیتواند به اندازه کافی اکسیژن جذب کند و همچنین نمیتواند به نقاط دیگر بدن برسد. انسداد شدید یعنی خطر مرگ.
آمبولی ریه چه علائمی دارد؟
علائم آمبولی ریوی میتوانند خیلی متفاوت باشند؛ این بستگی دارد به اینکه چقدر از ریه آسیب دیده یا اندازه لخته خون چقدر بزرگ است و آیا فرد بیماری ریوی یا قلبی دارد یا خیر. علائم شایع شامل موارد زیر است:
- تنگی نفس: معمولاً ناگهان ایجاد میشود و با فعالیت بیشتر میشود.
- درد قفسه سینه: ممکن است حس کنید که دچار حمله قلبی شدهاید. وقتی نفس عمیق میکشید، درد شدیدتر میشود و به این حالت پلورزی گفته میشود. این درد ممکن است با سرفه کردن، غذا خوردن و خم شدن نیز شدیدتر شود و با فعالیت بدتر میشود اما استراحت کردن تاثیری در کاهش آن ندارد.
- سرفه: که ممکن است با خونریزی یا خلط خونی همراه باشد.
سایر علائمی که در آمبولی ریوی مشاهده میشوند:
- درد یا تورم در پا یا هر دو، معمولاً در ناحیه ساق پا.
- پوست سرد یا بی رنگ (سیانوز).
- تب.
- تعریق زیاد.
- ضربان قلب سریع یا نامنظم.
- سرگیجه.
عوامل تشدید کننده آمبولی
خطر ابتلا به آمبولی در افرادی که خانوادهشان سابقه لخته شدن خون یا آمبولی ریوی دارند بیشتر است. برخی اختلالات خونی به ارث منتقل میشوند و فرد را در معرض خطر بیشتری قرار میدهند. همچنین برخی بیماریها و درمانها میتوانند خطر آمبولی را افزایش دهند:
- بیماریهای قلبی و عروقی، به ویژه نارسایی قلبی.
- انواع سرطانها، به خصوص سرطان پانکراس، تخمدان و ریه و…
“““html
میزان خطر آمبولی ریه
- آمبولی ریه میتواند خطرناک باشد و حتی جان بیمار را تهدید کند. حدود یک سوم افرادی که آمبولی ریه دارند و تشخیص یا درمان نمیشوند، نمیتوانند زنده بمانند. اما با تشخیص و درمان مناسب، این رقم به شدت کاهش مییابد.
- آمبولی ریه ممکن است منجر به «فشار خون ریوی» شود. در این وضعیت فشار خون در ریهها و سمت راست قلب بسیار بالا میرود. وقتی در ریهها موانعی وجود داشته باشد، قلب باید سختتر کار کند تا خون را از این عروق عبور دهد و این باعث افزایش فشار خون در این عروق و در سمت راست قلب میشود که در نهایت میتواند باعث ضعیف شدن قلب شود.
- در موارد نادر، آمبولیهای کوچک ممکن است بهطور مکرر تشکیل شوند و در طول زمان بزرگتر شوند، که به آن «ترومبوآمبولی ریوی مزمن» میگویند.
تشخیص آمبولی ریه
- تشخیص آمبولی ریه در بعضی مواقع دشوار است، بهخصوص اگر فرد مبتلا به بیماری قلبی یا عروقی دیگری باشد. پزشک برای پیدا کردن لخته، ممکن است از رادیولوژی قفسه سینه، اسکن ریه و آنژیوگرافی ریه استفاده کند.
- آنژیوگرافی ریه دقیقترین روش برای تشخیص آمبولی ریه است. در این روش، یک ماده رنگی به داخل سیاهرگ بازو یا پا تزریق میشود.
- وقتی این ماده در شریانهای ریه حرکت میکند، در عکس با اشعه ایکس قابل دیدن است و در صورت وجود لخته، آن را نشان میدهد.
درمان آمبولی ریه
- پزشک داروهای ضدانعقاد را برای جلوگیری از ایجاد لختههای بیشتر یا بزرگتر شدن لخته موجود تجویز میکند. در ابتدا هپارین به صورت داخل سیاهرگی استفاده میشود و معمولاً همراه با آن وارفارین خوراکی نیز داده میشود.
- اگر آمبولی ریه شدید باشد یا چند بار تکرار شود یا بیمار قبل از آن به بیماری قلبی-عروقی مبتلا بوده باشد، یا در مواردی که دیگر درمانها موثر نباشند، از روش حل کردن لخته استفاده میشود.
- اگر درمان دارویی موثر نباشد، پزشک ممکن است از روشهای جراحی مانند خارج کردن لخته با کاتتر یا استفاده از فیلتر درون ورید بهره ببرد.
چگونه از آمبولی جلوگیری کنیم؟
- بعد از هر نوع جراحی، برای جلوگیری از ایجاد لخته، پزشک از بیمار میخواهد که هرچه سریعتر از جایش برخیزد و قدم بزند یا خود بیمار یا فرد دیگری پاهای بیمار را به حرکت درآورد.
- وقتی ناچارید برای مدت طولانی بنشینید، مانند هنگام سفر با هواپیما یا خودرو، هر از چند گاهی قدم بزنید یا حداقل انگشتان پا را خم و راست کنید و پای خود را حرکت دهید.
- اگر مجبورید بیشتر از 2 روز استراحت کنید، در بستر پاهای خود را حرکت دهید تا به جریان خون کمک کنید.
- اگر قادر به حرکت نیستید، پاهای خود را بالا بگذارید و جورابهای واریس بپوشید.
- این اقدامات به جلوگیری از راکد ماندن خون و تشکیل لخته در وریدهای اندام تحتانی که عامل شایع آمبولی است، کمک میکند.
- ترک دخانیات به ویژه برای زنان بالای 35 سال که قرصهای ضد باروری مصرف میکنند نیز یک راه دیگر برای پیشگیری از آمبولی ریه است.
همچنین بخوانید:
سایت رضیم
“`
