“`html
پوکی استخوان در خانم ها
پوکی استخوان در خانم ها در چه سنی بروز می کند ؟
طبق آمارهای بنیاد بینالمللی استئوپروز، در حال حاضر حدود 220 میلیون زن در سراسر جهان به پوکی استخوان مبتلا هستند. همچنین، برآورد میشود که 53 درصد از زنانی که یائسه شدهاند، در ناحیههای مختلف مانند لگن، کمر یا مچ دست دچار پوکی استخوان هستند.
مطالعات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نشان میدهد که 47 درصد از زنان و 44 درصد از مردان بالای 50 سال در ایران دچار کمبود تراکم استخوان هستند. همچنین 4.6 درصد از افراد بین 20 تا 70 سال در ایران به پوکی استخوان در ناحیه ستون فقرات مبتلا هستند و از هر 4 زن ایرانی بالای 50 سال، یک نفر به این مشکل دچار است.
این در حالی است که آمار جهانی کارخانه اختلاف زیادی با آمار ایران دارد. در سطح جهان، از هر 3 زن، یک زن و از هر 5 مرد یک مرد بالای 50 سال پوکی استخوان دارد.
پوکی استخوان یک بیماری شایع است و معمولاً از سن 35 سالگی شروع میشود. تقریبا نیمی از زنانی که بالای 45 سال هستند و 90 درصد از زنانی که بالای 75 سال سن دارند، به پوکی استخوان مبتلا میشوند. در ایران نیز 50 درصد از زنان 40 ساله و 90 درصد از زنان 75 ساله به این بیماری مبتلا هستند.
به طور کلی، از هر سه زن، یک زن و از هر 12 مرد یک مرد به پوکی استخوان مبتلا هستند و این وضعیت سالانه باعث بروز دهها هزار شکستگی در افراد میشود. متأسفانه، تعداد کمی از مبتلایان به پوکی استخوان مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرند.
برخی پزشکان بر این باورند که پوکی استخوان به دلایل مختلفی مثل افزایش سن ایجاد میشود. با گذشت 10 سال پس از 30 سالگی، علائم کاهش توده استخوانی بیشتر میشود. عواملی چون جنسیت، یائسگی، سابقه خانوادگی، وزن و اندازه استخوان، بیماریها، مصرف داروها، عدم تحرک، سیگار کشیدن و کمبود کلسیم و ویتامین در رژیم غذایی نیز میتوانند در بروز این بیماری موثر باشند.
پوکی استخوان به طور ثانویه در افرادی که اختلالات هورمونی و متابولیک مانند بیماریهای مزمن کبد و کلیه، دیابت نوع یک، و مشکلات هورمونی دارند، بیشتر دیده میشود. همچنین مصرف طولانیمدت داروهای کورتونی نیز میتواند سبب پوکی استخوان شود.
علت پوکی استخوان در زنان
مصرف کم لبنیات باعث شده که 90 درصد خانوادههای ایرانی کمتر از حد استاندارد کلسیم دریافت کنند. این کمبود کلسیم به طور مستقیم با سن بروز پوکی استخوان در زنان ایرانی ارتباط دارد و موجب شده است که سن ابتلا به این بیماری به 35 سال کاهش یابد و بسیاری از زنان در دهه چهارم زندگیشان با این مشکل روبرو شوند.
جوش شیرینی که در نان استفاده میشود مانع جذب کلسیم مواد غذایی میشود و این به نوبه خود باعث تسریع روند پوکی استخوان میگردد. در حقیقت، خانوادههای ایرانی به جای مصرف شیر که میتواند از بروز این بیماری جلوگیری کند، از جوش شیرین استفاده میکنند که در واقع وضعیت بیماری را بدتر میکند.
یک پزشک میگوید که روند استخوانسازی در بدن از زمان تولد آغاز میشود و به طور میانگین تا ۳۰ تا ۳۵ سالگی ادامه پیدا میکند. در این سنین، استخوانها به حداکثر قدرت و استحکام خود میرسند و پس از آن کمکم شروع به از دست دادن کلسیم میکنند.
با کم شدن کلسیم، استخوانها ضعیف و شکننده میشوند و این امر باعث بروز شکنندگی استخوانها میشود.
پوکی استخوان در زنان بیشتر از مردان دیده میشود و بعد از یائسگی این روند تخریب استخوانها تسریع میشود. به همین خاطر، این بیماری را بیماری خاموش مینامند زیرا تا زمانی که فرد دچار شکستگی استخوان یا نیاز به سنجش تراکم بافت استخوانی نشود، هیچ علامت خاصی از آن ندارد.
“““html
توجه به سلامت استخوانها هیچ ارتباطی به سن ندارد. در دوران کودکی، زمانی که ساخت استخوانها به طور فعال انجام میشود، باید به کودکان یاد دهیم که به سلامت استخوانهایشان اهمیت بدهند. مصرف غذاهای مناسب و انجام فعالیتهای بدنی، به آنها کمک میکند تا استخوانهای قویتری داشته باشند.
غذاهای نامناسب و کمتحرکی در دوران کودکی و نوجوانی میتواند در بزرگسالی به ضعف استخوانها منجر شود. اما با پیروی از یک برنامه غذایی سالم با کلسیم کافی و انجام ورزش منظم در این دوران، میتوان خطر پوکی استخوان را در بزرگسالی کاهش داد.
هرگز برای پیشگیری از پوکی استخوان دیر نیست
برای مقابله با پوکی استخوان و پیامدهای آن، هیچ وقت دیر نیست. در گذشته، پزشکان اعتقاد داشتند که پوکی استخوان قابل درمان نیست، اما با پیشرفتهای پزشکی امروز، میتوان با تشخیص به موقع، رژیم غذایی مناسب و ورزش، نه تنها روند بیماری را کند کرد بلکه میتوان به تقویت و ترمیم بافتهای استخوانی نیز کمک کرد.
زنان چهار برابر مردان در معرض پوکی استخوان هستند
هرچند که با افزایش سن، هم مردان و هم زنان در خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار میگیرند، اما زنان به طور کل ۴ برابر بیشتر از مردان در معرض این بیماری هستند. این به خاطر کوچک و ظریف بودن استخوانهای زنان نسبت به مردان و تراکم بیشتر استخوان مردان است.
زنان در سن ۷۵ سالگی، به طور میانگین ۲۵ درصد از حجم استخوانهای متراکم و ۴۰ درصد از حجم استخوانهای اسفنجی خود را از دست میدهند و حدود ۸۴ درصد زنان بالای ۸۰ سال دچار پوکی استخوان میشوند. هر چه یائسگی زودتر آغاز شود، خطر ابتلا به این بیماری بیشتر میشود.
یائسگی معمولاً در سن ۵۰ سالگی اتفاق میافتد و با آن، میزان هورمونهای استروژن تخمدان کم میشود. این هورمون در استحکام استخوانها بسیار مهم است و کاهش آن میتواند به تخریب بافت استخوانی منجر شود.
زنان با یائسگی زودرس (قبل از ۴۵ سالگی) و زنانی که تخمدانهایشان به دلایل پزشکی برداشته شده است، بیشتر در خطر پوکی استخوان هستند. همچنین زنانی که بسیار لاغر هستند یا استخوانبندی ظریفی دارند، بیشتر از زنان چاق یا آنهایی که اسکلت بزرگتری دارند، مستعد پوکی استخوان هستند.
بسیاری از افراد ممکن است بدون اینکه متوجه شوند، به پوکی استخوان مبتلا شوند. به همین خاطر، به این بیماری لقب «بیماری خاموش» داده شده است.
شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان عمدتاً در نواحی گردن، استخوان ران، مهرههای ستون فقرات و مچ دست اتفاق میافتد و حتی ممکن است شکستگیهای خودبهخود در مهرهها و استخوانهای دیگر هم دیده شود.
وقتی پوکی استخوان خیلی شدید باشد، فشارهای خفیف مانند خم شدن، عطسه یا سرفه میتواند باعث شکستگی در مهرهها شود.
عوارض دیگر پوکی استخوان شامل تغییر شکل ستون فقرات است که میتواند باعث قوز و کوتاه شدن قد فرد شود.
بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان سنجش تراکم استخوان است. امروزه دستگاههای جدیدی وجود دارند که با دقت بالا میتوانند تراکم استخوان را اندازهگیری کنند و نسبت آن را با استخوانهای سالم و سن مناسب مشخص کنند.
آزمایش سنجش تراکم استخوان درد ندارد و تنها چند دقیقه طول میکشد. همچنین نیازی به آمادهسازی قبلی ندارد و دارویی برای انجام آن مصرف نمیشود. این آزمایش به پزشک کمک میکند تا استحکام استخوانها و شدت پوکی استخوان را تشخیص دهد.
نکات تغذیهای برای پیشگیری از پوکی استخوان
مصرف کلسیم کافی: برای زنان، روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم کلسیم لازم است. این مقدار برای زنان بالای ۵۰ سال به ۱۵۰۰ میلیگرم افزایش مییابد.
زنان حامله و شیرده نیز باید حداقل ۱۲۰۰ میلیگرم کلسیم در روز مصرف کنند. مواد غذایی که کلسیم زیادی دارند شامل شیر، ماست، پنیر و ماهی است. به عنوان مثال، یک لیوان شیر کمچرب حدود ۳۰۰ میلیگرم و یک لیوان ماست کمچرب حدود ۴۰۰ میلیگرم کلسیم دارد.
اگر به مواد غذایی غنی از کلسیم دسترسی ندارید، میتوانید از مکملهای غذایی که ویتامین D هم دارند استفاده کنید. بهتر است این مکملها را بعد از غذا یا قبل از خواب مصرف کنید تا بدن بهتر آنها را جذب کند. لازم به یادآوری است که موادی مثل قهوه، سیگار، گوشت قرمز و نوشیدنیهای کافئیندار میتوانند از جذب کلسیم جلوگیری کنند.
افرادی که ویتامین D کافی ندارند، ممکن است دچار نرمی یا پوکی استخوان شوند. بیماری نرمی استخوان یا راشیتیسم شبیه به پوکی استخوان است، اما در این حالت کمبود کلسیم باعث نرم شدن و انحنا در استخوانها میشود. بنابراین، برای جذب بهتر کلسیم، بهتر است از ویتامین D نیز استفاده شود، بهویژه برای افرادی که به نور آفتاب دسترسی ندارند و بیشتر در خانه میمانند.
مواد غذایی مانند لبنیات، زرده تخممرغ، برخی از ماهیها، روغن ماهی و جگر، منابع خوبی از ویتامین D هستند. همچنین ورزش و فعالیتهای بدنی میتواند به تقویت استخوانها و افزایش قدرت عضلانی کمک کند. پیادهروی یک ورزش ساده است که باید حداقل ۳۰ دقیقه در روز انجام شود تا تأثیر خود را بر روی بافتهای استخوانی بگذارد.
بیشتر بخوانید:
