تا به حال برایتان پیش آمده که بعد از یک شب بیخوابی، صبح روز بعد یک تصمیم کاملا اشتباه بگیرید و بعدا با خودتان بگویید: «من واقعا داشتم به چی فکر میکردم؟!» شاید یک ایمیل تند به رئیستان زده باشید، یک خرید آنلاین غیرضروری انجام داده باشید، یا در یک بحث ساده با دوستتان، حرفی زده باشید که نباید میزدید. اگر این تجربهها برایتان آشناست، باید بگویم شما تنها نیستید و مشکل از بدشانسی شما نیست؛ مشکل اصلی، کمبود خواب است!
ما معمولا به خواب به چشم یک کار بیهوده یا حتی اتلاف وقت نگاه میکنیم. در دنیای پرسرعت امروز، انگار هر کس کمتر بخوابد، آدم موفقتری است. اما این یکی از بزرگترین دروغهایی است که به خودمان میگوییم. خوابیدن مثل شارژ کردن باتری موبایل نیست که فقط برای رفع خستگی باشد؛ خواب یک فرآیند حیاتی برای بازسازی و تنظیم مغز ماست و تاثیر خواب بر تصمیمگیری ما در طول روز، آنقدر زیاد است که شاید باورتان نشود.
چرا یک مغز خسته، همیشه تصمیمات اشتباه میگیرد؟
یادتان هست در مقاله “تاثیر استرسهای روزمره بر کیفیت تصمیمگیریهای مهم زندگی” درباره راههای ایدهآل برای بهتر تصمیم گرفتن حرف زدیم؟ خب، امروز میخواهیم درباره زیربنای تمام آن راهکارها صحبت کنیم. شما میتوانید بهترین تکنیکهای تصمیمگیری را بلد باشید، اما اگر مغزتان خسته و خوابآلود باشد، تمام آن تکنیکها به هیچ دردی نخواهند خورد.
وقتی ما میخوابیم، بدنمان ممکن است در حال استراحت باشد، اما مغزمان تازه شیفت کاریاش را شروع کرده است! در طول خواب عمیق، مغز ما مثل یک تیم نظافتچی حرفهای، شروع به پاکسازی تمام مواد زائدی میکند که در طول روز به خاطر فعالیت فکری در آن جمع شدهاند. اگر شما به این تیم نظافتچی فرصت کافی ندهید، روز بعد با یک مغز شلوغ، کثیف و به هم ریخته از خواب بیدار میشوید. اینجاست که مشکلات شروع میشوند:
مرکز احساسات شما سرکش میشود
در مغز ما قسمتی به نام «آمیگدال» (Amygdala) وجود دارد که مرکز کنترل احساسات ما مثل ترس، عصبانیت و استرس است. در طرف دیگر، قسمتی به نام «قشر پیشپیشانی» (Prefrontal Cortex) را داریم که مرکز منطق، استدلال و تصمیمگیری عاقلانه ماست. در حالت عادی، این دو بخش با هم در تعادل هستند. اما وقتی شما کم میخوابید، آمیگدال بیش از حد فعال و سرکش میشود و ارتباطش با بخش منطقی مغز ضعیف میشود. نتیجه؟ شما به یک آدم احساسی و تکانشی تبدیل میشوید که به جای فکر کردن، فقط واکنش نشان میدهد. همان آدمی که سر یک بوق زدن در ترافیک، از کوره در میرود!
قابلیت ارزیابی ریسک را از دست میدهید
کمخوابی دقیقا مثل رانندگی در یک جاده مه آلود است. شما نمیتوانید چند متر جلوتر را به درستی ببینید. مغز خسته هم نمیتواند ریسکها و پاداشهای یک تصمیم را به درستی ارزیابی کند. تحقیقات نشان داده افرادی که کمبود خواب دارند، تمایل بیشتری به گرفتن تصمیمهای پرریسک دارند. آنها فقط به پاداش احتمالی فکر میکنند و خطرات و عواقب منفی آن را نادیده میگیرند. این همان دلیلی است که باعث میشود بعد از یک شب بیخوابی، تمام پساندازتان را روی یک معامله پرخطر بگذارید!
خلاقیت شما به صفر میرسد
برای حل مشکلات پیچیده، ما نیاز به خلاقیت و پیدا کردن راهحلهای جدید داریم. یک مغز خسته، خلاق نیست. او فقط میتواند به راهحلهای تکراری و ساده فکر کند و در مواجهه با یک چالش جدید، به سرعت تسلیم میشود.
ارتباط خواب با تصمیمگیری در مشاغل حساس
حالا تصور کنید تاثیر خواب بر تصمیمگیری در مشاغلی که با جان و مال مردم سر و کار دارند، چقدر میتواند فاجعهبار باشد. یک جراح خسته، یک خلبان خوابآلود، یا یک راننده کامیون کمخواب، همگی پتانسیل این را دارند که با یک تصمیم اشتباه در یک هزارم ثانیه، جان خود و دیگران را به خطر بیندازند.
این موضوع در بازارهای مالی حتی جدیتر هم میشود. جایی که تصمیمها باید با سرعت و دقت بالا گرفته شوند و یک اشتباه کوچک میتواند میلیونها تومان ضرر به همراه داشته باشد. خیلی از افراد فکر میکنند موفقیت در این بازارها فقط به تحلیل تکنیکال و دنبال کردن اخبار بستگی دارد. اما اگر نگاهی به مقاله رازهایی که تریدرهای حرفهای برای رسیدن به ثبات مالی در بازار ارز رعایت میکنند بیندازید، متوجه میشوید که بخش بزرگی از استراتژی آنها بر مدیریت روان و جسمشان متمرکز است. آنها میدانند که یک ذهن خسته، دشمن اصلی سرمایهشان است و به همین دلیل، خواب کافی را جزئی جداییناپذیر از برنامه کاری خود میدانند.
چطور این چرخه معیوب را بشکنیم؟
خب، تا اینجا فهمیدیم که کمخوابی چقدر بد است. اما چه کار کنیم؟ همه ما گرفتاری داریم و گاهی اوقات واقعا نمیشود ساعت کامل خوابید. نکته مهم این است که به خواب به چشم یک اولویت نگاه کنیم، نه یک گزینه لوکس.
کمبود خواب یک بدهی است که شما به مغزتان دارید و دیر یا زود، باید آن را با بهره پس بدهید. این بدهی خودش را در قالب استرس، اضطراب و تصمیمهای غلط نشان میدهد. سایتهای معتبری مثل Healthline مقالات زیادی درباره روشهای کاهش استرس شغلی منتشر کردهاند، اما تقریبا همه آنها به این نکته مشترک اشاره میکنند که اولین قدم برای مدیریت استرس، تنظیم خواب است.
ساختن عادت خواب خوب
دانستن اینکه خواب خوب است یک چیز است، و تبدیل کردن آن به یک عادت همیشگی، یک چیز دیگر. خیلی از ما در تله «فقط همین امشب» میافتیم. امشب یک فیلم دیگر ببینم، امشب کمی بیشتر در شبکههای اجتماعی بگردم، و این «امشب»ها تبدیل به یک سبک زندگی میشود.
اگر واقعا میخواهید این عادت را تغییر دهید، باید برایش برنامه داشته باشید. برای خودتان یک ساعت خواب و بیداری مشخص تعیین کنید و حتی در روزهای تعطیل هم به آن پایبند باشید. یک ساعت قبل از خواب، موبایل و تلویزیون را کنار بگذارید و به جای آن یک کتاب بخوانید یا به یک موسیقی آرامشبخش گوش دهید. ساختن این عادتها در ابتدا سخت است، اما به مرور زمان جزئی از وجود شما میشود. اگر در این زمینه به کمک بیشتری نیاز دارید، مطالعه درباره روانشناسی عادتسازی میتواند فوقالعاده مفید باشد. سایتهایی مثل Psychology Today پر از مقالاتی است که به شما کمک میکند بفهمید مغزتان چطور عادتها را شکل میدهد و چگونه میتوانید عادتهای بد را با عادتهای خوب جایگزین کنید.
حرف آخر
بیایید یک بار برای همیشه این تفکر که «خواب برای آدمهای تنبل است» را دور بریزیم. خواب یکی از قدرتمندترین ابزارهایی است که ما برای بهبود عملکرد مغز، افزایش خلاقیت و گرفتن تصمیمهای هوشمندانهتر در اختیار داریم.
این یک سرمایهگذاری است. شما امشب چند ساعت از وقتتان را صرف خوابیدن میکنید تا فردا بتوانید همان کارها را در زمان کمتر و با کیفیت بسیار بالاتر انجام دهید. پس امشب، به جای ورق زدن بیپایان صفحات اینستاگرام، این لطف را در حق خودتان بکنید و به مغزتان اجازه دهید تا تیم نظافتچیاش را برای یک خانهتکانی اساسی بفرستد. قول میدهم فردا صبح از خودتان تشکر خواهید کرد
سلب مسئولیت
این مطلب تبلیغاتی است و محتوای آن توسط رضیم تأیید و یا رد نمیشود.
